takintili-misiniz---takintili-dusunceler-gunluk-yasaminizi-etkiliyorsa----obsesif---kompulsif-olabilirsiniz

web tasarla

takintili-misiniz---takintili-dusunceler-gunluk-yasaminizi-etkiliyorsa----obsesif---kompulsif-olabilirsiniz

tekirdağ haberleri

Ana Sayfa     |     Ekonomi     |      Güncel      |      Spor      |      Sağlık      |      Künye      |      İletişim


Son Dakika |
takintili-misiniz---takintili-dusunceler-gunluk-yasaminizi-etkiliyorsa----obsesif---kompulsif-olabilirsiniz

Takıntılı mısınız?

Takıntılı Düşünceler Günlük Yaşamınızı Etkiliyorsa “Obsesif - Kompulsif Olabilirsiniz!

Uzm. Dr. Mehtap Yılmaz Bolat

Özel Tekirdağ Yaşam Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Mehtap Yılmaz Bolat, hemen herkesin zaman zaman çeşitli konularda yaşadığı evham, endişe ve takıntılı düşüncelerin günlük yaşamı etkileyecek boyuta ulaşması halinde, bu durumun Obsesif-Kompulsif Bozukluk habercisi olabileceğini bildirdi. Dr. Bolat, konuyla ilgili şu bilgileri aktardı.  

 

   Obsesyon:

   Kişinin zihnine girmesine engel olamadığı, zihninden uzaklaştıramadığı düşünce, fikir ve dürtülerdir. Kişinin isteği dışında gelirler, kişi tarafından mantıkdışı olarak değerlendirilirler ve yoğun sıkıntı ve huzursuzluğa yani anksiyeteye neden olurlar. Kişi bunların saçma olduğunu bilir ancak zihnine gelmesini engelleyemez.

 

   Kompulsiyon:

   Obsesyonların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu azaltmak ya da ortadan kaldırmak üzere yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir. OKB  her 100 kişiden 2-3’ünde görülür. OKB ergenlik döneminde ve 20-30’lu yaşlarda başlamasına karşın, okul öncesi çağdaki çocuklar dahil herhangi bir yaşta görülebilir. Erkeklerde daha erken yaşlarda başlamasına karşın genel olarak kadınlarda daha sık görülmektedir.

   Okb Belirtileri

   En sık görülen obsesyon ve kompulsiyon çeşitleri şunlardır…

A) Bulaşma Obsesyonu ve Temizlik Kompulsiyonu:

   Kişinin bedeninin ve giysilerinin kir, mikrop, toz gibi etkenler; kimyasal maddeler, deterjanlar, zehirler ile idrar, gaita ve diğer beden salgıları ile bulaşacağına ilişkin takıntıları ve bu takıntıların yarattığı sıkıntıyı gidermek için yaptığı davranıştır.

   Bu örneklerde kişilerin bedenlerine ve elbiselerine değişik maddelerin bulaşacağı düşüncesi bulaş obsesyonu, ortaya çıkan sıkıntıyı gidermek için temizlik ve yıkanma davranışları yapmaları ise kompilasyonu oluşturmaktadır.

B) Kuşku Obsesyonu ve Kontrol Kompilasyonu:

   En sık görülen obsesyon ve kompilasyonlardandır. Kişi gaz ocağı, kapı, kilit gibi nesnelerin açık kalmış olabileceğinden, ütü vs. elektrikli aletlerin fişlerinin prizde takılı kalmış olabileceğinden kuşku duyar (Kuşku obsesyonu) ve emin olmak için tekrar tekrar kontrol etme gereksinimi duyar (Kontrol kompilasyonu). Bu kuşku ve kontroller yaşamın birçok alanında kendini gösterebilirler.

   Başkalarına zarar vereceği, elinde olmadan saldırgan davranışlarda bulunacağı şeklinde obsesyonlar

Bazen hastalarda elinde olmadan başkalarına rahatsızlık ya da zarar vereceği, ağzından hoş karşılanmayacak nitelikte sözcükler kaçıracağı, yanındaki insanlara elinde olmadan zarar vereceği şeklinde obsesyonlar olabilir.

C) Cinsel İçerikli Obsesyonlar:

   Zaman zaman OKB’li hastalarda kendine, yaşına, toplumdaki yerine hiç yakıştıramadığı bir biçimde, cinsel içerikli obsesyonlar bulunabilir. “Kontrolümü kaybedip sarkıntılık yapar mıyım ya da yanlış anlaşılabilecek davranışlarda bulunur muyum?” şeklinde cinsel içerikli obsesyonlar olabilir.

 

D) Dini İçerikli Obsesyonlar:

   Özellikle dini inançları yoğun yaşayan toplum kesimlerinde sık görülen bir obsesyon türüdür. Kişi kendini inanç ve görüşlerine tam karşıt bir biçimde ve çok yoğun sıkıntı yaratacak şekilde dini içerikli takıntılı düşünceleri düşünmekten alıkoyamaz. Namaz sırasında tam başını secdeye koyduğunda “Allah’ın varlığından kuşku duyma” şeklinde takıntılı düşünceler gelebilir.

 

E) Simetri/Düzen Obsesyon ve Kompilasyonları:

   Simetri gereksinimi ve düzen takıntıları da sık görülen belirtilerdendir. Kişinin tüm yaşamında simetri gereksinimi ve düzenlilik hakimdir. Halının saçaklarından ters dönenler varsa düzeltmeden duramama, raflardaki kitapları büyükten küçüğe, kalın ciltliden ince ciltliye belirli bir düzen içinde yerleştirmek için günlük mesaisinin büyük bir kısmını harcama, yapması gereken diğer işleri aksatmayla gidebilir.

   Lohusalık dönemindeki genç bir anne bebeğini emzirirken ya da altını temizlerken “kontrolümü kaybederim de bebeğimi boğar, öldürür müyüm” şeklinde düşünmekten alıkoymayabilir ve çok yoğun sıkıntıya maruz kalabilir.

F) Dokunma kompilasyonları:

   Zaman zaman bazı OKB’li hastalar bazı davranışları yapmadan önce kendilerince önemsedikleri bir eşyaya dokunma gereksinimi duyarlar. Bunu yapmazlarsa kendisinin ya da sevdiklerinin başına olumsuz bir şey gelebileceklerini düşünebilirler.

G) Sayma kompilasyonları:

   Bazı OKB’li hastalar herhangi bir günlük aktiviteyi belirli bir sayıya kadar saymadan yaparsa işinin rast gitmeyeceğini düşünerek sayma davranışında bulunurlar. sabahları çocuğunu okula gönderirken üç kez “yolun açık olsun” demezse başına kötü bir şey geleceğinden endişe duyma vb.

 

H) Biriktirme ve Saklama  kompilasyonları:

   Sık görülen kompulsiyon türüdür. Kişi “ileride gerekli olabilir” şeklinde bir düşünce ile gerekli olmayacak eşyaları bile biriktirebilir/saklayabilir.

- Batıl İtikatlar,

- Uğurlu, Uğursuz

- Sayılar ve Renkler

   Çoğu kişinin kültürel özelliklerinin bir parçası olarak bazı inanışları, davranışları, uğurlu ya da uğursuz saydığı sayı ve renkleri olabilir. Merdiven altından geçmemek, çocukların üstünden atlayıp geçmemek, evden sağ ayakla çıkmak, yatağın sol tarafından kalkmamak gibi.

   Bu tür inanışlar günlük yaşam aktivitelerini engelleyecek ya da günlük işlevlerimizi kısıtlayacak kadar sık ve yoğun ise o zaman hastalık düzeyinde değerlendirilebilir.

Her Takıntılı Düşünceye ya da Davranış Okb Midir?

  Tıbbi açıdan bu şekildeki düşünce ve davranışların hastalık sayılabilmesi için günlük işlevlerimizi etkileyecek, kısıtlayacak, bozacak kadar şiddetli ve yoğun olmalıdır. Örneğin, bir ev kadınının temiz ve düzenli olması doğal olarak hastalık sayılmaz ama hemen her gün, günün her saatinde temizlik yapıyor, her gün çamaşır yıkıyor ve bu davranışları nedeni ile de çocuklarına onları sağlıklı bir biçimde yetiştirebilmek için yeterli zamanı ayıramıyorsa hastalık olarak değerlendirilebilmelidir. Bir kişinin otomobilinin camlarının kapalı, kapılarının kilitli olduğundan emin olması güvenlik nedeni ile garip karşılanmayabilir ama evinden tekrar tekrar çıkarak ya da yolda geriye dönerek cam ve kapıları kontrol etmesi dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

 

Okb’nin Nedenler Nelerdir?

   Herhangi bir kesinlik kazanmamasına karşın OKB’nin nedeni olarak birkaç varsayım üzerinde durulmaktadır.

Genetik Nedenler:

   OKB’li hastaların anne-babalarında ve diğer birinci derece akrabalarında OKB’nin sık olarak görülmesi hastalığın genetik olabileceğini düşündürmektedir.

 

Beyin İşlevlerinde Bozulma ve Serotonin:

   Beyin üzerinde yapılan araştırmalarda beynin bazı bölgelerinde ve özellikle de beyin içindeki sinirsel iletimde önemli rolü olan serotonin maddesinin işlevlerinde bozukluk saptanması bunların OKB’nin nedeni olarak araştırılmasına yol açmıştır.

 

Çocukluk Çağı Travmaları:

   Çocukluk çağı travmalarına  (örneğin, cinsel istismar) maruz kalanlarda ileri yaşamlarında önemli bir stres yaşantısı ardından OKB’nin ortaya çıkabilmesi erken çocukluk dönemlerinin OKB gelişiminde önemli rol oynadığını göstermektedir.

Kişilik Özellikleri:

   Kişilik yapısı olarak titiz, kuralcı, ayrıntıcı, mükemmeliyetçi özelliklere sahip olan kişiler OKB’ye yatkın kişiler olarak değerlendirilmektedir.

Okb Nasıl Tedavi Edilir?

   OKB günlük yaşam etkinliklerini ciddi olarak kısıtlayabilen, aile, meslek ve sosyal yaşamda önemli işlev kayıplarına yol açan, yaşam kalitesini düşüren bir hastalıktır. Kronikleşme yani müzmin hale gelme olasılığının yüksek olması tedavinin önemini arttırmaktadır. Tedavide kullanılan birkaç yöntem bulunmaktadır.

İlaç  Tedavisi:

   Özellikle serotonin sistemi üzerinde etkili olan ilaçlar OKB tedavisinde oldukça yaralı olmaktadır. Serotonin Geri Alım Engelleyiciler adı verilen bu grup ilaçlar OKB tedavisinde yaygın ve başarılı şekilde kullanılmaktadır. Tedavinin ilk günlerinde hafif bulantı, baş ağrısı, uyku bozukluğu, midede huzursuzluk gibi geçici yan etkiler ile hastaların çoğunun dile getirmeye çekindikleri cinsel yan etkiler görülebilir. Ancak bu grup ilaçlar genellikle hastalar tarafından kolaylıkla kullanılan ve kullanımları sırasında bir sorun yaşanmayan ilaçlardır. Etkilerinin görülmesi için iki hafta kadar beklemek gerekir. İlacın etkili olup olmadığına karar vermek için en az 10 hafta süre geçmesi beklenmelidir. Etkili olduğuna karar verilirse tedavinin gerekirse günlük doz arttırılarak en az iki yıl sürdürülmesi gerekir.

 

Bilişsel-Davranışçı Tedavi:

   Obsesif hastalar kaygı verici düşünceler ile bu düşüncelerden kaçarak ve kaçınarak başa çıkmaya çalışırlar. Ne var ki düşüncelerden kaçmaya çalıştıkça bu düşünceler daha da artmakta ve böylelikle kısır bir döngü oluşmaktadır.

Davranış tedavilerinde amaç hastayı kaygı veren ve kaygı oluşturduğu için kaçma ve kaçınma davranışlarına neden olan düşüncelerle  [obsesyonlar]  karşı karşıya getirmek ve bu karşılaştırmanın oluşturduğu kaygıyı azaltmak için devreye giren tekrarlayıcı davranışları [kompulsiyonlar] engellemektir.

   Hedef rahatsızlık veren düşüncenin oluşturduğu kaygıyı söndürmek ve alışma durumunun oluşmasını sağlamaktır. Bu şekilde yapılan tedaviye  alıştırma tedavileri adı verilir.

Bilişsel tedavilerde ise amaç rahatsız edici düşüncelerin oluşturduğu sorumluluk algısını azaltmaktır. Düşüncelerinin  bir felaketle sonuçlanacağını düşünen hastalardan bu düşünceleri durdurmak yerine özellikle akla getirmeleri istenmekte ve ardından korkulan sonuçların oluşmadığını görmeleri tedaviye uyum sağlamakta önemli yararlar oluşturmaktadır.

   Bilişsel ve davranışçı terapiler hem hastalığın tedavisinde hem de özelikle tekrarların önlenmesinde çok önemli bir yer tutmakta, tedavide bazen tek başlarına bazen de ilaç tedavileri ile birlikte kullanılabilmektedirler. Bilişsel davranışçı tedaviler tedavi seçenekleri arasında en önemli yeri tutmaktadır.

Bu yazının hazırlanmasında TPD sayfasından yararlanılmıştır.

Okunma :948
Yapılan Yorumlar
Yazarlar
Mehmet ŞEN
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANIM KAMU OYUNA AÇIKLA AK PARTİNİN BÜYÜKŞEHRİN YATIRIMINDA ENGELLEDİKLERİ KONULARI
Anket
Ziyaretçi Sayılarımız
Bugün : 582
Dün : 3217
Toplam : 4226554
Foto Galeri

sanalbasin.com üyesidir


Tüm Hakları Saklıdır. Tekirdağ Kent Haber 2013©    | info@tekirdagkenthaber.com  |  Sitemiz Tekirdağ Büyükşehir Gazeteciler Derneği Üyesidir


Tekirdağ Haberleri web tasarım Sohbet